"Zorg, luister en ondersteun": Wij vieren de Internationale Dag van de Verpleegkundigen

Wat is de Internationale Dag van de Verpleegkundigen en waarom wordt die op 12 mei gevierd?

De Internationale Dag van de Verpleegkundigen is een wereldwijde herdenkingsdag die elk jaar op 12 mei plaatsvindt om de essentiële rol van verpleegkundigen in zorgsystemen overal ter wereld te erkennen. De datum verwijst naar de geboortedag van Florence Nightingale, grondlegger van de moderne verpleegkunde, en zet de bijdrage van verpleegkundigen aan patiëntenzorg, preventie en volksgezondheid in de kijker. (1)(3)

Deze dag is tegelijk een historische herdenking en een oproep om verpleegkundigen te erkennen als de ruggengraat van onze zorgsystemen.

Waarom is Florence Nightingale zo belangrijk voor de Internationale Dag van de Verpleegkundigen?

Florence Nightingale wordt beschouwd als de grondlegger van de moderne verpleegkunde dankzij haar pionierswerk tijdens de Krimoorlog en haar rol in het uitbouwen van formeel verpleegkundig onderwijs, gebaseerd op wetenschappelijke principes. Haar hervormingen verlaagden de sterfte drastisch en maakten van verpleegkunde een gerespecteerd beroep. (1)

Wat veranderde Florence Nightingale in de gezondheidszorg?

Invoering van strikte hygiënestandaarden
Verbetering van ventilatie en organisatie in ziekenhuizen
Daling van infectiegerelateerde sterfte tijdens de Krimoorlog
Oprichting van de Nightingale School of Nursing in Londen in 1860 (1)

Hoe wordt haar nalatenschap vandaag geëerd?

De Internationale Dag van de Verpleegkundigen wordt wereldwijd gevierd op haar verjaardag
In het Verenigd Koninkrijk is er een jaarlijkse ceremonie in Westminster Abbey
In veel landen maakt deze dag deel uit van een Nationale Verpleegkundigenweek (1)

Welke rol spelen verpleegkundigen vandaag in zorgsystemen?

Verpleegkundigen zijn onmisbare zorgprofessionals die patiënten begeleiden doorheen hun volledige zorgtraject, van opname tot herstel of zorg in de laatste levensfase. Ze combineren klinische expertise met emotionele steun en zorgen voor continuïteit, patiëntveiligheid en belangenbehartiging in elke zorgsetting. (3)

Hoe beïnvloeden verpleegkundigen de kwaliteit van zorg en het welzijn van patiënten?

Toedienen van behandelingen en medicatie
Opvolgen van vitale parameters en klinische evolutie
Coördineren van zorg met artsen en zorgteams
Emotionele steun bieden en opkomen voor de patiënt (3)

Wat tonen cijfers over de aanwezigheid van verpleegkundigen in de zorg?

Verpleegkundigen vormen 59% van het wereldwijde zorgpersoneel
Op intensieve zorgen brengen patiënten 86 tot 88% van hun tijd door met verpleegkundigen
Verpleegkunde is wereldwijd de grootste beroepsgroep in de gezondheidszorg (3)(4)

Kwaliteit van zorg en patiëntuitkomsten zijn onlosmakelijk verbonden met de continue aanwezigheid en expertise van verpleegkundigen.

Waarom zijn empathie en menselijke vaardigheden even belangrijk als technische expertise?

Naast klinische competenties steunen verpleegkundigen sterk op empathie, luistervaardigheid en compassie om patiënten en families te ondersteunen in kwetsbare momenten. Die menselijke kwaliteiten bouwen vertrouwen op, verminderen angst en dragen bij aan holistische, persoonsgerichte zorg. (3)

De Wereldgezondheidsorganisatie benadrukt dat het combineren van klinische excellentie en relationele zorg essentieel is om universele gezondheidsdekking te realiseren en gezondheidsuitkomsten te verbeteren. (4)(5)

Hoe ziet verpleegkunde eruit in het echte leven? Getuigenis van een thuisverpleegkundige

Wie is Elise Delaplace?

Elise Delaplace is thuisverpleegkundige met 19 jaar professionele ervaring, onder andere in pediatrische oncologie, hematologie en zelfstandig werken aan huis.

Hoe omschrijft ze haar beroep?

Elise vat verpleegkunde samen in drie essentiële acties: "Zorg, luister en ondersteun."

"Mijn grootste professionele trots is dat ik kan blijven zorg van hoge kwaliteit leveren met professionaliteit, empathie, luisteren en ondersteuning, ondanks een zware werkdruk en een grote mentale belasting."

"Ik probeer nog elke dag om het beste van mezelf te geven aan de mensen voor wie ik zorg."

"Ja, ik heb meerdere keren een burnout gehad. Ik had er zelfs een paar jaar geleden. Ik was er niet in geslaagd om een evenwicht te vinden tussen mijn professionele leven en mijn privéleven."

Waarom kiezen voor thuisverpleging?

"Ik heb gekozen om zelfstandig te werken omdat ik patiënten wilde en moest verzorgen zoals ik het altijd had voorgesteld, met de tijd die ik voor elke persoon wil nemen."

"In zorginstellingen kunnen tijdgebrek, personeelstekorten, druk van de hiërarchie en rigide kaders ervoor zorgen dat zorgverleners als robots werken, focussen op taken en de persoon achter de zorg vergeten."

"Thuis hebben we meer flexibiliteit, en kunnen we echt voor de mens zorgen."

Elise’ getuigenis toont verpleegkunde als tegelijk een technisch beroep en een diepmenselijke roeping, waarin luisteren, aanwezigheid en zorg op maat even essentieel zijn als klinische expertise.

Wat zijn vandaag de belangrijkste beroepsrisico’s voor verpleegkundigen?

Verpleegkundigen lopen aanzienlijke beroepsrisico’s, vooral prikaccidenten (needlestick injuries) en overdraagbare aandoeningen. Dat zijn veelvoorkomende en vermijdbare gevaren in zorgomgevingen. (10)

Wat zijn prikaccidenten en hoe vaak komen ze voor?

4 miljoen zorgverleners wereldwijd worden er elk jaar door getroffen
Het gaat vaak om besmette naalden
Gemiddelde kost per accident in de VS: 3.750 USD
Inclusief testen, profylaxe en opvolgzorg (10)

Welke infecties worden in verband gebracht met prikaccidenten?

De ziekteverwekker HIV heeft een geschat transmissierisico van 0,3%.

De ziekteverwekker hepatitis B heeft een geschat transmissierisico van 6 tot 30% (zonder vaccinatie).

De ziekteverwekker hepatitis C heeft een geschat transmissierisico van 1,8%.

(10)

Hoe ernstig is geweld op de werkvloer tegen verpleegkundigen?

Geweld op de werkvloer is een kritiek probleem geworden in de zorg, en treft verpleegkundigen zowel in ziekenhuizen als in de thuiszorg. (11)(12)

82% van de verpleegkundigen kreeg in 2023 te maken met geweld op het werk
68% meldde verbale bedreigingen
33 tot 39% rapporteerde fysieke agressie
37% overwoog om het beroep te verlaten
20% veranderde van job of verliet de zorgsector (11)(12)

Geweld bedreigt rechtstreeks de retentie van verpleegkundigen, hun mentale gezondheid en de stabiliteit van het zorgsysteem.

Krijgen verpleegkundigen voldoende erkenning en loon?

Ondanks hun verantwoordelijkheden geven verpleegkundigen vaak aan dat ze onvoldoende erkenning en vergoeding ervaren in verhouding tot de eisen van hun job. (13)(14)

OESO-gegevens

In verschillende OESO-landen verdienen verpleegkundigen minder dan het nationale gemiddelde loon
Loonverschillen dragen bij aan verloop en migratie
Ontevredenheid over loon voedt professionele demotivatie (13)

Welke vorm van erkenning telt het meest?

Loon is de meest gewaardeerde vorm van erkenning
Vaak impactvoller dan prijzen of opleidingskansen
Sterk gelinkt aan retentie en jobtevredenheid (14)

Waarom is burnout een groeiende bedreiging voor de verpleegkundige workforce?

Verpleegkunde behoort tot de meest fysiek en emotioneel veeleisende beroepen, wat bijdraagt aan wijdverspreide burnout en personeelstekorten. (6)(7)(9)

De fysieke belasting van het werk

8.000 tot 12.000 stappen per shift van 12 uur
Regelmatig tillen, herpositioneren en reageren op urgenties
Lange periodes rechtstaan in omgevingen met hoge druk (6)

Burnout in cijfers

46% van de zorgprofessionals voelde zich in 2022 "vaak" opgebrand, tegenover 32% in 2018
Bijna 40% van de verpleegkundigen overweegt om binnen 5 jaar te stoppen (7)(9)(15)(16)

Oplossingen die de werkomstandigheden van verpleegkundigen kunnen verbeteren

Veiligheid, retentie en welzijn verbeteren vraagt een gecombineerde aanpak rond opleiding, technologie en erkenning. (10)(17)

Welke initiatieven werken?

Voortdurende professionele opleiding
Veiligheidsgeïntegreerde medische hulpmiddelen
Eerlijke loonmaatregelen
Gestructureerde erkenningsprogramma’s (10)

Voorbeeld: veiligere medische hulpmiddelen

Veiligheidsgeïntegreerde hulpmiddelen verminderen prikaccidenten door direct contact met scherpe onderdelen te vermijden. Het PPS (Polyperf Safe) assortiment van Vygon bevat een anti-prikmechanisme dat de Hubernaalden volledig afschermt, en zo helpt letsels te voorkomen bij het verwijderen zonder contact met de scherpe punt.

Waarom maakt institutionele erkenning meetbaar verschil?

Betekenisvolle erkenning is rechtstreeks gelinkt aan betere jobtevredenheid, mentale gezondheid en retentie van verpleegkundigen. (18)(19)

Casestudy: "A Culture of Nurture" (Cedars-Sinai, VS)

Minder verloop bij verpleegkundigen
Hogere engagementscores
Betere morale en sterkere erkenningscultuur (18)

Europees perspectief: "Nursing Action"

Dit 36 maanden durende initiatief, gelanceerd door WHO/Europe en de EU, focust op:

Mentorprogramma’s
Strategieën voor welzijn van de workforce
Veilige personeelsbezetting
Retentie en aantrekkelijkheid van het beroep (17)

Waarom verpleegkundigen ondersteunen niet onderhandelbaar is

De Internationale Dag van de Verpleegkundigen vieren is essentieel, niet louter symbolisch. Verpleegkundigen zijn de ruggengraat van zorgsystemen: ze garanderen continuïteit, veiligheid en menselijkheid onder toenemende druk. Personeelstekorten en burnout maken erkenning en ondersteuning urgenter dan ooit. (3)(15)

Werkomstandigheden verbeteren is een prioriteit om patiëntveiligheid en duurzame teams te garanderen. (15)
Eerlijke verloning is niet alleen economische rechtvaardigheid, maar ook een voorwaarde om de workforce te stabiliseren en op lange termijn toegang tot kwaliteitszorg te waarborgen. (15)
Investeren in veiligheid en opleiding via veiligere hulpmiddelen, permanente vorming en levenslang leren beschermt verpleegkundigen en verhoogt zorgkwaliteit. (3)
Verpleegkundige expertise institutioneel erkennen en verpleegkundigen betrekken als sleutelfiguren in besluitvorming versterkt hun professionele waarde en draagt bij aan veerkrachtige, persoonsgerichte zorgmodellen. (17)

Verpleegkundigen respecteren, erkennen en ondersteunen is een investering in zorgkwaliteit, gelijkheid en de toekomst van onze samenleving, elke dag, niet alleen op 12 mei.

Bibliografie

(1) Rogers, K. (2026). International Nurses Day. Encyclopaedia Britannica. https://www.britannica.com

(2) National Nurses Association. (n.d.). National Nurses Week and the role of nurses. https://www.nursingworld.org

(3) International Council of Nurses. (2021). International Nurses Day: Honouring nurses worldwide. https://www.icn.ch

(4) World Health Organization. (2020). State of the world’s nursing 2020: Investing in education, jobs and leadership. WHO. https://www.who.int/publications/i/item/9789240003279

(5) World Health Organization. (2020). Support nurses and midwives: World Health Day materials. WHO. https://www.who.int

(6) Healthcare Workforce Insights. (n.d.). How many steps does a nurse take in a shift? Unveiling the truth behind healthcare’s footwork. https://www.healthcareworkforceinsights.com

(7) Centers for Disease Control and Prevention. (2023). Health workers face a mental health crisis: Harassment, burnout, and poor mental health. CDC. https://www.cdc.gov

(8) Centers for Disease Control and Prevention. (2023). Burnout keeps rising for nurses and other healthcare workers. CDC. https://www.cdc.gov

(9) Wickstrom, A. (2023). CDC: Burnout keeps rising for nurses and other healthcare workers. NurseJournal. https://nursejournal.org

(10) Santos, E. (2026). Needlestick injury statistics: Risks, costs, and prevention. https://www.needlestickinjurystatistics.com

(11) National Nurses United. (2024). Overwhelming number of nurses face workplace violence, survey shows. MedPage Today. https://www.medpagetoday.com

(12) Modern Healthcare. (2024). Workplace violence against nurses, in three charts. https://www.modernhealthcare.com

(13) Organisation for Economic Co-operation and Development. (2023). Remuneration of nurses. OECD Health Statistics. https://www.oecd.org/health

(14) Hehman, M. C., Fontenot, N. M., Ramos, C. D., Muyco, J. D., Hayes, A. E., Meyer, R. E., & Asirifi, K. (2025). Registered nurses and meaningful recognition: Contemporary preferences of a diverse workforce. American Journal of Critical Care, 34(5), 335-344. https://doi.org/10.4037/ajcc2025995

(15) World Health Organization. (2025). Nursing workforce grows, but inequities threaten global health goals. WHO News Release. https://www.who.int

(16) National Council of State Boards of Nursing. (2025). Small steps toward nursing workforce recovery: Burnout and staffing challenges persist. https://www.ncsbn.org

(17) World Health Organization Europe. (2025). WHO/Europe launches EU-funded "Nursing Action" project to address nursing shortages in the EU. https://www.who.int/europe

(18) Cedars-Sinai Medical Center. (2024). A culture of nurture: Transforming nursing through meaningful recognition. https://www.cedars-sinai.org

(19) Alahiane, L., Zaam, Y., Abouqal, R., & Belayachi, J. (2021). Factors associated with recognition at work among nurses and the impact on health-related quality of life, job satisfaction and psychological health. BMJ Open, 11(e045673). https://doi.org/10.1136/bmjopen-2020-045673